Ρήξη Μηνίσκου: Πώς αντιμετωπίζεται;

Τι είναι ο μηνίσκος και γιατί είναι τόσο σημαντικός;

Η ρήξη μηνίσκου είναι από τις συχνότερες κακώσεις του γόνατος. Μπορεί να συμβεί σε αθλητές μετά από απότομη στροφή, αλλά και σε ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας χωρίς κάποιο έντονο τραυματισμό, λόγω εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Το σημαντικό είναι ότι δεν αντιμετωπίζονται όλες οι ρήξεις με τον ίδιο τρόπο: η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με το είδος της ρήξης, την ηλικία, τα συμπτώματα και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας ή του αθλητισμού.

Τι είναι ο μηνίσκος και γιατί είναι τόσο σημαντικός;

Στο γόνατο υπάρχουν δύο μηνίσκοι: ο έσω και ο έξω. Πρόκειται για ινοχόνδρινες «ημισεληνοειδείς» δομές που παρεμβάλλονται ανάμεσα στο μηριαίο και την κνήμη. Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός:

• Απορροφούν κραδασμούς και μειώνουν τα φορτία στους χόνδρους.
• Σταθεροποιούν το γόνατο, ειδικά στις στροφικές κινήσεις.
• Βελτιώνουν την επαφή των αρθρικών επιφανειών, «μοιράζοντας» καλύτερα τα φορτία.
• Συμβάλλουν στη λίπανση και στη θρέψη του χόνδρου.

Όταν ένας μηνίσκος ραγεί, το γόνατο μπορεί να χάσει μέρος αυτής της «μηχανικής προστασίας», αυξάνοντας την καταπόνηση της άρθρωσης.

Πώς συμβαίνει μια ρήξη μηνίσκου;

Οι ρήξεις χωρίζονται γενικά σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

1. Τραυματικές ρήξεις: Εμφανίζονται συχνά σε νεότερα άτομα και αθλητές, μετά από απότομη στροφή του κορμού με το πόδι σταθερό στο έδαφος, βαθύ κάθισμα με φορτίο, άλμα/προσγείωση με κακή ευθυγράμμιση, άμεσο χτύπημα ή βίαιη κάμψη.
2. Εκφυλιστικές ρήξεις:νΕίναι πιο συχνές μετά τα 35–40, όταν ο μηνίσκος έχει «αποδυναμωθεί» με τον χρόνο. Μπορεί να προκληθούν ακόμη και με μια απλή κίνηση, όπως σηκώνομαι από καρέκλα ή στρίβω απότομα. Συχνά συνυπάρχουν με χονδροπάθεια ή αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα.

Ρήξη μηνίσκου και συμπτώματα

Τα συμπτώματα ποικίλλουν, αλλά τα πιο συχνά είναι:

• Πόνος στη γραμμή της άρθρωσης (εσωτερικά ή εξωτερικά του γόνατος)
• Οίδημα (πρήξιμο), άλλοτε άμεσα, άλλοτε μέσα σε 24–48 ώρες
• Αίσθημα “πιασίματος” ή κλικ κατά την κίνηση
• Δυσκολία στο βαθύ λύγισμα ή στο κατέβασμα σκάλας
• Μπλοκάρισμα: το γόνατο «κλειδώνει» και δεν τεντώνει ή λυγίζει πλήρως. Αυτό είναι ιδιαίτερα ύποπτο όταν ένα τμήμα του μηνίσκου έχει μετατοπιστεί μέσα στην άρθρωση.

Ωστόσο, δεν είναι κάθε πόνος στο γόνατο ρήξη μηνίσκου. Σύνδεσμοι, χόνδρος, επιγονατιδικός τένοντας ή θυλακίτιδες μπορεί να δώσουν παρόμοια συμπτώματα. Γι’ αυτό χρειάζεται κλινική αξιολόγηση.

Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;

Η διάγνωση στηρίζεται σε τρία στοιχεία:

1.Ιστορικό: Πώς προέκυψε ο πόνος; Υπήρξε στροφή ή άλλος τραυματισμός; Υπάρχει αίσθημα μπλοκαρίσματος; Πότε πρήστηκε;

2.Κλινική εξέταση: Ο ορθοπαιδικός αξιολογεί: την ευαισθησία στη γραμμή της άρθρωσης, το εύρος κίνησης, ειδικές δοκιμασίες που αναπαράγουν τον πόνο, τη σταθερότητα συνδέσμων, που είναι πολύ σημαντική παράμετρος, γιατί συχνά συνυπάρχουν και άλλες κακώσεις, όπως π.χ. στον χιαστό.

3.Απεικονιστικός έλεγχος:

• Ακτινογραφία: δεν «δείχνει» τον μηνίσκο, αλλά είναι χρήσιμη για να εκτιμηθεί η οστική μορφολογία και πιθανές εκφυλιστικές αλλοιώσεις.
• Μαγνητική τομογραφία: είναι η εξέταση που συνήθως επιβεβαιώνει το είδος και την έκταση της ρήξης και βοηθά στον σχεδιασμό θεραπείας.

Αντιμετώπιση: Πότε αρκεί η συντηρητική θεραπεία;

Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε εκφυλιστικές ρήξεις χωρίς μπλοκάρισμα, η αρχική αντιμετώπιση είναι συντηρητική. Συνήθως περιλαμβάνει:

• Τροποποίηση δραστηριότητας: αποφυγή βαθιών καθισμάτων, στροφών, τρεξίματος σε ανώμαλο έδαφος.
• Πάγο τις πρώτες ημέρες και ανύψωση του σκέλους, όταν υπάρχει οίδημα.
• Αντιφλεγμονώδη/αναλγητικά όπου ενδείκνυται και πάντα με ιατρική καθοδήγηση.
• Φυσικοθεραπεία με στόχο έλεγχο πόνου και οιδήματος, αποκατάσταση εύρους κίνησης, ενδυνάμωση τετρακεφάλου, οπίσθιων μηριαίων και γλουτιαίων, βελτίωση ιδιοδεκτικότητας (ισορροπία, νευρομυϊκός έλεγχος).
• Επανεκπαίδευση κίνησης (π.χ. σωστή τεχνική σε σκάλες, καθίσματα, άρση φορτίου).

Συχνά, με σωστή καθοδήγηση, τα συμπτώματα υποχωρούν και η λειτουργικότητα επανέρχεται σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Πότε χρειάζεται η ρήξη μηνίσκου χειρουργική αντιμετώπιση;

Χειρουργική αντιμετώπιση συζητείται όταν:

• υπάρχει επίμονο μπλοκάρισμα ή μηχανικά συμπτώματα που δεν υποχωρούν,
• ο πόνος και η δυσλειτουργία παραμένουν παρά τη συντηρητική αγωγή,
• πρόκειται για τραυματική ρήξη σε νέο άτομο με υψηλές απαιτήσεις,
• συνυπάρχει ρήξη πρόσθιου χιαστού ή άλλη αστάθεια που αλλάζει τη στρατηγική θεραπείας.

Θεραπεία με αρθροσκόπηση γόνατος

Η σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση γίνεται συνήθως αρθροσκοπικά, όπου με μικρές τομές εισάγεται κάμερα και ειδικά εργαλεία στην πάσχουσα περιοχή.

Οι βασικές επιλογές είναι:

1.Συρραφή μηνίσκου (επιδιόρθωση): Στόχος είναι να διατηρηθεί ο μηνίσκος. Είναι προτιμητέα όταν η ρήξη είναι στην περιφερική ζώνη με καλύτερη αιμάτωση, το μοτίβο ρήξης είναι «επισκευάσιμο», ο ασθενής είναι νεότερος ή υπάρχει συνδυασμός με αποκατάσταση χιαστού.

Η συρραφή συνήθως απαιτεί πιο προσεκτική αποκατάσταση και συγκεκριμένους περιορισμούς στην αρχή, αλλά μακροπρόθεσμα προστατεύει καλύτερα το γόνατο.

2.Μερική μηνισκεκτομή (αφαίρεση τμήματος): Γίνεται όταν το κομμάτι του μηνίσκου δεν μπορεί να επισκευαστεί. Ο στόχος είναι να αφαιρεθεί μόνο το απολύτως απαραίτητο τμήμα, ώστε να παραμείνει όσο δυνατόν περισσότερο λειτουργικός ιστός.

Η ανάρρωση είναι συνήθως ταχύτερη σε σχέση με τη συρραφή, όμως η υπερβολική αφαίρεση μηνίσκου αυξάνει την καταπόνηση στον αρθρικό χόνδρο, γι’ αυτό η προσέγγιση είναι όσο το δυνατόν πιο «συντηρητική» μέσα στο χειρουργείο.

Αποκατάσταση: Τι να περιμένετε μετά τη θεραπεία;

Η αποκατάσταση εξαρτάται από την επιλογή θεραπείας:

• Με συντηρητική αγωγή: στόχος είναι η σταδιακή επιστροφή στη δραστηριότητα όταν υποχωρήσει ο πόνος, αποκατασταθεί το εύρος κίνησης και ενισχυθεί το μυϊκό σύστημα.
• Με μερική μηνισκεκτομή: συχνά επιτρέπεται πρώιμη φόρτιση, με πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για δύναμη, κινητικότητα και έλεγχο κίνησης.
• Με συρραφή μηνίσκου: συνήθως υπάρχουν πιο αυστηρές οδηγίες στην αρχή (σε φόρτιση/κάμψη), γιατί χρειάζεται χρόνος για να επουλωθεί η επιδιόρθωση. Η επιστροφή σε αθλητισμό γίνεται πιο σταδιακά.

Σε όλες τις περιπτώσεις, ο στόχος είναι να επιστρέψει το γόνατο σε σωστή μηχανική λειτουργία, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.

Ρήξη μηνίσκου και πρόληψη

Η πρόληψη δεν ακυρώνει το απρόβλεπτο, μειώνει όμως τον κίνδυνο:

• Ενδυνάμωση τετρακεφάλου, οπίσθιων μηριαίων και γλουτιαίων.
• Προπόνηση ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας.
• Καλή τεχνική σε στροφές/προσγειώσεις.
• Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, ώστε να μειώνονται τα φορτία στο γόνατο.
• Σωστή προθέρμανση πριν από αθλητική δραστηριότητα.

Πότε πρέπει να γίνει άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Συνιστάται να αξιολογηθείτε άμεσα όταν το γόνατο κλειδώνει, υπάρχει έντονο πρήξιμο και αδυναμία βάδισης, ο πόνος είναι έντονος και επιμένει και υπάρχει αστάθεια (αίσθημα ότι «φεύγει» το γόνατο).

Η ρήξη μηνίσκου είναι μια συχνή πάθηση, αλλά αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν γίνει σωστή διάγνωση και επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία. Σε αρκετές περιπτώσεις η συντηρητική αγωγή αρκεί. Όταν όμως υπάρχουν μηχανικά συμπτώματα ή επίμονη δυσλειτουργία, η αρθροσκοπική αντιμετώπιση με στόχο τη μέγιστη δυνατή διατήρηση του μηνίσκου μπορεί να προσφέρει πολύ καλά αποτελέσματα.

Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτορας Ορθοπαιδικής του Πανεπιστημίου LMU Μονάχου, Λάζαρος Μάντσης εξειδικεύεται στη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του γόνατος, τόσο με συντηρητικές μεθόδους όσο και με σύγχρονες αρθροσκοπικές τεχνικές, με στόχο την ασφαλή αποκατάσταση της λειτουργικότητας και την επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές ή αθλητικές δραστηριότητες.