Η ολική αρθροπλαστική γόνατος αποτελεί αναμφίβολα μια επέμβαση ρουτίνας στη σύγχρονη Ορθοπαιδική, με εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Παρά ταύτα, δεν παύει να είναι μια μείζονα, απαιτητική και ιδιαίτερα πολύπλοκη χειρουργική επέμβαση. Για την επιτυχή έκβασή της, απαιτείται από τον χειρουργό μέγιστη διεγχειρητική συγκέντρωση, απόλυτη ακρίβεια κινήσεων και λεπτομερείς χειρισμοί των ιστών.

Στις μέρες μας, ακούγεται συχνά –ίσως με μια δόση υπερβολής για λόγους marketing– ο όρος «ανώδυνη ολική αρθροπλαστική». Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι πόνος μετά από μια ολική αρθροπλαστική γόνατος υπάρχει. Το κλειδί για την ασφάλεια και την ηρεμία του ασθενούς είναι να μπορεί να διακρίνει τον φυσιολογικό μετεγχειρητικό πόνο (που αποτελεί μέρος της διαδικασίας επούλωσης) από τον παθολογικό μετεγχειρητικό πόνο, ο οποίος χρήζει ιατρικής διερεύνησης.

 

Μετεγχειρητικός Πόνος: Οι 4 φάσεις του

Η διαδικασία της ανάρρωσης και η υποχώρηση των ενοχλήσεων εξελίσσονται σταδιακά και μπορούν να χωριστούν σε 4 διακριτές χρονικές φάσεις:

1. Άμεσα μετεγχειρητική φάση (1η έως 3η ημέρα)

Είναι η περίοδος που ο ασθενής νοσηλεύεται στην κλινική. Ο πόνος σε αυτή τη φάση είναι δεδομένος, όμως η ένταση με την οποία τον αντιλαμβάνεται ο ασθενής εξαρτάται από συγκεκριμένους παράγοντες:

  • Τη χειρουργική προσπέλαση (τη μέθοδο/τομή που θα επιλέξει ο γιατρός).
  • Τη διάρκεια χρήσης της ίσχαιμου περίδεσης (του πιεστικού αεροθαλάμου που τοποθετείται στο πόδι για τον έλεγχο της αιμορραγίας).
  • Τη χρήση προηγμένης τεχνολογίας, όπως τα σύγχρονα ψηφιακά ή ρομποτικά συστήματα.
  • Το εξειδικευμένο πρωτόκολλο διεγχειρητικής και μετεγχειρητικής αναλγησίας που εφαρμόζει ο χειρουργός σε στενή συνεργασία με τον αναισθησιολόγο.

Πώς αντιμετωπίζεται στην πράξη:

Εφαρμόζοντας την ελάχιστα επεμβατική προσπέλαση Subvastus, ο τένοντας του τετρακέφαλου μυός δεν τέμνεται (δεν κόβεται), αλλά παρεκτοπίζεται προσεκτικά. Παράλληλα, ο ίσχαιμος επίδεσμος χρησιμοποιείται μόνο για μισή ώρα –αποκλειστικά κατά την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων– ενώ όλη η υπόλοιπη επέμβαση εκτελείται χωρίς αυτόν, μειώνοντας δραστικά τον μυϊκό πόνο.

Στο κομμάτι της αναλγησίας, αποφεύγεται η χρήση επισκληριδίου ή άλλων επώδυνων αντλιών έγχυσης, γεγονός που επιτρέπει στον ασθενή να κινητοποιηθεί και να κάνει τα πρώτα του βήματα το ίδιο κιόλας βράδυ του χειρουργείου.

2. Πρώιμη μετεγχειρητική φάση (1ος μήνας)

Κατά τον πρώτο μήνα στο σπίτι, η ένταση του πόνου επηρεάζεται ξανά από το είδος της προσπέλασης, το αναμενόμενο μετεγχειρητικό οίδημα (πρήξιμο) ή το ενδεχόμενο τοπικό αιμάτωμα που φυσιολογικά δημιουργείται.

Ωστόσο, ο σημαντικότερος παράγοντας εδώ είναι η χειρουργική τεχνική και η απόλυτα σωστή τοποθέτηση των μοσχευμάτων, η οποία καθορίζει την τροχιά κίνησης της νέας άρθρωσης. Όσο πιο ελεύθερη, ομαλή και πλήρης είναι η κίνηση του γόνατος, τόσο λιγότερο επώδυνη γίνεται η καθημερινότητα. Σε όλο αυτό το διάστημα, ο ασθενής λαμβάνει συγκεκριμένα παυσίπονα, τα οποία συστήνει ο χειρουργός λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα τοπικά δεδομένα της πληγής όσο και την ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία του κάθε ανθρώπου.

3. Απώτερη φάση (2ος έως 3ος μετεγχειρητικός μήνας)

Τις περισσότερες φορές, σε αυτό το στάδιο ο πόνος έχει πλέον υποχωρήσει σημαντικά και η λήψη παυσίπονων δεν είναι πια απαραίτητη. Εντούτοις, αρκετοί ασθενείς αναφέρουν ένα αίσθημα καύσου (κάψιμο) ή αισθάνονται το γόνατό τους ζεστό.

Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Η διαδικασία ενσωμάτωσης του μοσχεύματος από τον οργανισμό βρίσκεται ακόμα σε πλήρη εξέλιξη, ενώ οι μύες και οι σύνδεσμοι γύρω από την άρθρωση συνεχίζουν να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα φόρτισης.

4. Τελική φάση (3ος έως 6ος μετεγχειρητικός μήνας)

Φτάνοντας πια προς το εξάμηνο, το γόνατο φυσιολογικά δεν παρουσιάζει πόνο. Ενδέχεται να υπάρχουν μόνο κάποιες σκόρπιες, ήπιες ενοχλήσεις, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με το πρόγραμμα αποκατάστασης και φυσικοθεραπείας που ακολούθησε ο ασθενής, τον σωματότυπό του, την ιδιοσυγκρασία του, αλλά και την κατάσταση που βρισκόταν το μυϊκό του σύστημα τόσο πριν όσο και μετά την επέμβαση.

 

Πότε ο πόνος είναι παθολογικός;

Αν οι μήνες περνούν και κατά την 3η ή την 4η φάση (μετά τον 2ο-3ο μήνα) ο πόνος επιμένει, είναι έντονος και προκαλεί λειτουργικά προβλήματα στην καθημερινότητα, τότε δεν θεωρείται φυσιολογικός. Ο ασθενής οφείλει να συμβουλευτεί άμεσα τον ορθοπαιδικό του για να ξεκινήσει μια ενδελεχής διερεύνηση της αιτίας.

Οι κυριότερες αιτίες εμμένοντος (παθολογικού) πόνου είναι:

  1. Δυσκαμψία της άρθρωσης: Σημαντική δυσκολία είτε στην πλήρη έκταση (ίσιωμα) είτε στην κάμψη (λύγισμα) του γόνατος. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε:

    • Ανάπτυξη εσωτερικών μετεγχειρητικών συμφύσεων (ουλώδους ιστού).
    • Σφάλματα στην τοποθέτηση και ευθυγράμμιση των προθέσεων, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η σωστή συνδεσμική ισορροπία και να εμποδίζεται η ελεύθερη κίνηση.
    • Πρώιμη χαλάρωση των υλικών ή μη ενσωμάτωση των μοσχευμάτων από το οστό.
    • Λανθάνουσα ή ενεργή φλεγμονή (λοίμωξη) της άρθρωσης.
    • Πολύ κακή κατάσταση του μυϊκού συστήματος του ασθενούς ήδη πριν από το χειρουργείο.
  2. Λάθος ένδειξη χειρουργείου: Ο ασθενής μπορεί πράγματι να παρουσίαζε κάποιου βαθμού αρθρίτιδα στο γόνατο, όμως αυτό δεν ήταν η πραγματική πηγή του πόνου του. Είναι εξαιρετικά συχνό φαινόμενο ασθενείς με προχωρημένη αρθρίτιδα στο ισχίο ή με σοβαρή δισκοκήλη στη σπονδυλική στήλη να εμφανίζουν ως κύριο σύμπτωμα έντονο αντανακλαστικό πόνο στο γόνατο. Αν χειρουργηθεί το γόνατο χωρίς να αντιμετωπιστεί η πραγματική αιτία, ο πόνος θα παραμείνει.

 

Τι δείχνουν τα στατιστικά δεδομένα;

Δυστυχώς, βάσει διεθνών επιστημονικών εργασιών, ένα ποσοστό της τάξεως του 15% με 20% των ασθενών που υποβάλλονται σε ολική αρθροπλαστική γόνατος παγκοσμίως δηλώνουν μη ευχαριστημένοι από τη νέα τους άρθρωση, καθώς συνεχίζουν να πονούν. Μάλιστα, από το ποσοστό αυτό, σε ένα 5% περίπου των περιπτώσεων δεν ανευρίσκεται καμία απολύτως σαφής αιτία για τον πόνο, παρόλο που η επέμβαση έχει διενεργηθεί τεχνικά με απόλυτα σωστό τρόπο.

Ο Δρ Λάζαρος Μάντσης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, διαθέτει επιστημονική εξειδίκευση στις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους αποκατάστασης των μεγάλων αρθρώσεων.

Με γνώμονα τη μείωση του μετεγχειρητικού πόνου και την ταχύτατη επάνοδο του ασθενούς (Fast-Track Recovery), εφαρμόζει προηγμένες χειρουργικές τεχνικές, όπως η Ρομποτική Αρθροπλαστική με το σύστημα MAKO και η Ψηφιακά Υποβοηθούμενη Αρθροπλαστική με το σύστημα πλοήγησης OrthoMap Precision Knee Navigation της Stryker. Η χρήση της τεχνολογίας αιχμής, σε συνδυασμό με την τεχνική subvastus (που προστατεύει πλήρως τον τετρακέφαλο μυ), εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή διεγχειρητική ακρίβεια, ελαχιστοποιώντας τα ποσοστά παθολογικού μετεγχειρητικού πόνου και προσφέροντας μια νέα, απόλυτα λειτουργική άρθρωση.